SỐ LƯỢT TRUY CẬP

3
6
6
7
7
2
7
Tin KHCN trong nước Thứ Hai, 04/07/2016, 08:35

Tìm ra nguyên nhân cá chết khẳng định năng lực của khoa học nước nhà

ĐBNDO) - Trao đổi bên lề buổi họp báo chuyên đề của Chính phủ chiều 30.6, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh khẳng định, việc xác định chính xác nguyên nhân gây ô nhiêm môi trường biển nghiêm trọng, làm hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế trong thời gian 2 tháng là một sự nỗ lực và cố gắng rất cao của các nhà khoa học; đồng thời qua đó khẳng định trình độ và năng lực của khoa học nước nhà trong việc giải quyết những vấn đề phức tạp.

 

(- Thưa Bộ trưởng, xin ông cho biết quá trình xác định nguyên nhân hải sản chết tại các tỉnh miền Trung được thực hiện như thế nào? Sự tham gia của các nhà khoa học trong và ngoài nước vào quá trình xác định nguyên nhân ra sao?

 

- Bộ trưởng Chu Ngọc Anh: Ngay khi có thông tin và báo cáo về hiện tượng hải sản chết bất thường tại một số tỉnh miền Trung, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là bảo đảm khẩn trương, nhanh chóng làm rõ nguyên nhân, có kết luận độc lập, khách quan với đầy đủ căn cứ khoa học thuyết phục, không bao che cho bất cứ tổ chức, cá nhân nào nếu vi phạm, các đoàn công tác liên ngành đã được thành lập, đi khảo sát thực địa tại vùng biển 04 tỉnh miền Trung để tổng hợp thông tin, lấy mẫu và tiến hành phân tích mẫu để đánh giá hiện tượng và tìm hiểu nguyên nhân. Các sở khoa học và công nghệ của các tỉnh miền Trung đã phối hợp chặt chẽ với các sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, sở tài nguyên và môi trường theo dõi diễn biến, lấy mẫu hiện trường để phục vụ cho công tác phân tích, xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp giải quyết; báo cáo nhanh kết quả và các đề xuất, kiến nghị về Bộ Khoa học và Công nghệ.
 

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các Bộ, ngành thành lập Hội đồng chuyên gia Khoa học và Công nghệ quốc gia, huy động hơn 100 trăm nhà khoa học trong nước với những chuyên ngành có liên quan từ 30 đơn vị khác nhau. Thêm vào đó, Hội đồng cũng đã hợp tác chặt chẽ với các nhà khoa học nước ngoài (Australia, Nhật Bản, Đức, Pháp, Mỹ, Israel) để bổ sung dữ liệu đánh giá, tăng cường độ tin cậy, tính chính xác và tính khách quan.
 
Dựa trên ghi nhận các sự kiện sinh vật biển chết hàng loạt trên thế giới và ở Việt Nam cùng với các kết luận nguyên nhân gây ra sự cố kèm theo, phương pháp tiếp cận của Hội đồng là theo từng nhóm vấn đề trên nguyên tắc loại trừ dần nhưng không bỏ sót bất cứ nguyên nhân nào. Kết quả phân tích ảnh vệ tinh cho thấy nguyên nhân do tràn dầu được loại trừ. Từ kết quả tổng hợp, phân tích các số liệu động đất ở Việt Nam và khu vực, nguyên nhân do tai biến địa chất được loại trừ. Dựa trên kết quả phân tích tác nhân gây bệnh thường gặp trên cá biển, kết quả phân tích sự biến đổi mô bệnh học của cá, cho phép kết luận nguyên nhân không phải do dịch bệnh. Các giải đoán ảnh viễn thám cùng với các kết quả nghiên cứu về điều kiện nền cho hiện tượng bùng phát tảo gây hại cho thấy tảo nở hoa được ghi nhận tại một số thời điểm trong phạm vi hẹp có thể gây cá chết nhưng không phải là nguyên nhân gây cá chết hàng loạt.
 
Qua phân tích trong các mẫu cá chết, thử nghiệm và phân tích các mẫu nước dị thường thu được, phân tích ảnh vệ tinh, cùng với kết quả mô phỏng lan truyền ô nhiễm đã chứng minh có một nguồn thải từ khu vực Vũng Áng (Hà Tĩnh), được kết hợp với Hydroxit Sắt, tạo thành một dạng phức sắt dạng keo chứa độc tố như Phenol, Xyanua, … có tỉ trọng lớn hơn nước biển di chuyển theo dòng hải lưu từ Bắc vào Nam và gây ra hải sản chết hàng loạt bởi độc tố và thiếu ô-xy, nhất là các loài cá tầng đáy.
 
- Để đảm bảo tính minh bạch và thuyết phục, Việt Nam có mời các tổ chức điều tra độc lập trong và ngoài nước không, thưa Bộ trưởng? Nếu không, xin ông cho biết lý do và cơ sở nào để công chúng tin kết quả điều tra là chính xác?
 
- Bộ trưởng Chu Ngọc Anh: Trong quá trình điều tra nguyên nhân, Việt Nam không mời các tổ chức điều tra độc lập trong và ngoài nước, tuy nhiên chúng tôi đã mời các nhà khoa học quốc tế đến từ Hoa Kỳ, Pháp, Israen, Đức, Nhật Bản và Australia tham gia cùng chúng tôi trong quá trình thu thập mẫu, phân tích mẫu và xử lý kết quả, biện luận kết quả. Các kết quả phân tích độc chất đều được kiểm chứng giữa các phòng thí nghiệm của Việt Nam và cả quốc tế.
 
Mặt khác, chúng tôi đã mời các chuyên gia phản biện độc lập trong và ngoài nước đánh giá báo cáo tổng kết công trình nghiên cứu này. Cụ thể là 3 chuyên gia phản biện độc lập trong nước đến từ Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng, Viện Công nghệ sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt nam và 3 chuyên gia phản biện độc lập quốc tế bao gồm GS Maeda, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực môi trường của Đại học vùng Osaka, Nhật bản; GS Berna Legube, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực xử lý nước thải của Đại học Poitier, Cộng hòa Pháp và TS Schroeder của Trung tâm nghiên cứu vật liệu và Bờ biển, CHLB Đức, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực môi trường biển.
 

Hơn 100 nhà khoa học đã vào cuộc tìm nguyên nhân cá chết. (Nguồn: ITN)
 Các chuyên gia phản biện trong và ngoài nước đều đánh giá rất cao kết quả nghiên cứu và cho rằng các nghiên cứu đã được thực hiện một cách hệ thống, bài bản, nghiêm túc và khẩn trương, các phương pháp nghiên cứu, phân tích đều phù hợp nên cho các kết quả đáng tin cậy và hoàn toàn đồng tình với các kết luận liên quan đến nguyên nhân gây ra cá chết hàng loạt tại 4 tỉnh miền Trung tháng tư vừa qua.
 
- Xin Bộ trưởng cho biết, việc lấy mẫu để thực hiện việc xác định nguyên nhân hải sản chết hàng loạt được thực hiện như thế nào?
 
- Bộ trưởng Chu Ngọc Anh: Có thể khẳng định việc cập nhật liên tục diễn biến hiện trường và phối hợp tổ chức lấy các mẫu vật, kết hợp với phân tích hồi tố về điều kiện thực địa lúc xảy ra sự cố môi trường đã đáp ứng cho yêu cầu nghiên cứu, phân tích để xác định nguyên nhân một cách khoa học. Các đối tượng lấy mẫu: cá, nước (tầng mặt và tầng đáy), trầm tích, san hô, sinh vật phù du, hệ sinh thái biển, động vật đáy, các dữ liệu ảnh viễn thám…là cơ sở để phân tích đánh giá đầy đủ để có kết luận khoa học.

Phạm vi lấy mẫu được thực hiện từ Vũng Áng tỉnh Hà Tĩnh đến Lăng Cô tỉnh Thừa Thiên Huế với 7 mặt cắt, riêng tại khu vực vịnh Vũng Áng và Sơn Dương thuộc Hà Tĩnh là nơi đầu tiên phát hiện hải sản chết bất thường được lấy mẫu tại 27 vị trí theo các mặt quan trắc. Các mẫu nước, mẫu trầm tích và mẫu cá được lấy và bảo quản theo tiêu chuẩn của Việt Nam và quốc tế.
 
Các vệt nước có màu bất thường, các lớp màng dịch phủ trong rạn san hô và đặc biệt dấu vết còn lại trên đáy biển phải thực hiện kỹ thuật lấy mẫu bằng phương pháp lặn biển và tuân thủ theo quy trình lấy mẫu của quốc tế.
 
- Sau hơn 2,5 tháng xảy ra hải sản chết hàng loạt mới công bố thông tin, Bộ trưởng đánh giá thế nào về công bố thông tin muộn?
 
- Bộ trưởng Chu Ngọc Anh: Xác định đây là sự cố môi trường lớn, nghiêm trọng, xảy ra lần đầu tiên tại Việt Nam nên Thủ tướng Chính phủ cũng đã phân công cho nhiều Bộ, ngành Trung ương cùng vào cuộc, cụ thể giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các chuyên gia trong nước và quốc tế để điều tra, làm rõ nguyên nhân và có kết luận cuối cùng về nguyên nhân sự cố.
 
Các nhà khoa học đã làm việc rất tích cực, khẩn trương, không kể ngày đêm để sớm tìm ra nguyên nhân hải sản chết hàng loạt tại bốn tỉnh miền Trung. Các nhóm nghiên cứu phải tìm tất cả các dấu vết còn lại trên hiện trường cũng như các dấu vết ở đáy biển. Đây là công việc mất nhiều thời gian, các kết quả đưa ra phải khách quan và dựa trên các cơ sở và minh chứng khoa học. Ngoài ra các kết quả nghiên cứu còn được gửi đến các nhà khoa học trong nước và quốc tế để phản biện trước khi công bố nên cũng cần có đủ thời gian cho việc biên tập, biên dịch.
 
Tôi xin nhấn mạnh rằng, với thời gian hơn 2 tháng để xác định nguyên nhân sự cố môi trường này là một sự nỗ lực và cố gắng rất cao của các nhà khoa học; đồng thời qua đó trình độ và năng lực của ngành khoa học nước nhà trong việc giải quyết những vấn đề phức tạp. Một sự cố môi trường tương tự đã xảy ra tại tỉnh Chi Ba, Nhật Bản vào tháng 12.2004, tuy nhiên, phải mất một năm sau, Hội đồng đánh giá Nhật Bản mới kết luận nguyên nhân là do Tập đoàn sản xuất thép JFE thải khí độc vào không khí và xả nước thải có chứa xyanua vào vịnh Tokyo.
- Xin cảm ơn Bộ trưởng!

Nguồn: ĐBNDO


Số lượt người xem: 505 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày